Мониторингілеу және экологиялық-аналитикалық зерттеулер бөлімі

Мониторингілеу және экологиялық-аналитикалық зерттеулер бөлімінің негізгі бағыттары:

• радиоактивті-ластанған аумақтарда радиациялық мониторингінің қызметі мен дамуын қамтамасыз ету;
• қоршаған ортаның ахуалын бағалау үшін экологиялық-аналитикалық зерттеулер жүргізу болып табылады.

Зерттеулер жүргізу шеңберінде бөлім келесі жұмыстар түрін орындайды:

• Радиоактивті-ластанған және оған іргелес учаскелерде жербеткі және жерасты суларда табиғи және техногенді радионуклидтердің мөлшерін анықтау;
• Тұрғын кешендердің аумағындағы шаруашылық жүргізу орындарында супайдалану объектілерінің сапасын радиациялық белгісі бойынша бақылау;
• «Су көздеріне, шаруашылық-ауыз су мақсаты үшін су жинау орындарына, шаруашылық-ауыз сумен жабдықтауға және суды мәдени-тұрмыстық пайдалану орындарына және су объектілерінің қауіпсіздігіне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық қағидаларына сәйкестігін белгілеу үшін әртүрлі сипаттағы супайдалану объектілері суларының жалпы химиялық және элементтік құрамын анықтау.

• Атмосфералық ауада табиғи және техногенді радионуклидтердің мөлшерін анықтау.
• Ауа ортасының ластануына әсер ететін климаттық факторларды анықтау.
• Радионуклидтердің ауада жылыстау процесінің заңдылықтарын зерттеу.
• Радиоактивті-қауіпті объектілердің әсеріне ұшыраған аумақтарда ауа ортасындағы тритийдің мөлшерін анықтау.

• Қоршаған орта объектілерінде және биосубстраттарда осы саланың әлемдік көшбасшыларынан жоғарытаза германийдің негізіндегі Canberra және Ortec жартылай өткізгіш детекторларын пайдалана отыра техногенді (²⁴¹Am, ¹³⁷Cs, ^152,154,155Eu, ⁶⁰Co) және табиғи (⁴⁰K, ²²⁶Ra, ²²⁸Ac, ^210,212,214Pb, ^235,238U) радионуклидтердің белсенділігін анықтау.
• Гамма-спектрометриялық әдістің сезімталдығы шамамен 0,5 Бк/кг құрайды.

• Еркін және органикалық байланысқан формада ³Н белсенділігін анықтау. Органикалық байланысқан формада ³H есептік үлгілерін (өсімдік, азық-түлік тағамдары) Sample Oxidizer автоматты қондырғыны пайдаланумен дайындау. Үлгілерді талдау Quantulus 1220 төменфонды спектрометрінде жүргізіледі. Судағы ³H талдау сезімталдығы – шамамен 5 Бк/л.
• ¹⁴С белсенділігін анықтау «Pyrolyser-6 Trio» пайдалана отыра, кез келген материалдар мен объектілерден (топырақ, түптік шөгінділер, азық-түлік тағамдары, биота, құрылыс материалдары, металдар және биосынамалар) жүргізіледі. Үлгілерді талдау SL-300 Hidex альфа-бета-радиометрінде жүргізіледі.

• Жерасты суларының гидрогеологиялық зерттеулер кешенін (ағынның жылдамдығы, шығын, жербеткі сулардың деңгейі, ағынның бағыты, дебит және сүзгілеу коэффициенттері) жүргізу. Инженерлік-геологиялық ізденістерді құмтопырақ пен судың сынамаларын іріктеумен бұрғылау жұмыстарын қолдану арқылы орындау, ұңғымаларды шнектік тәсілмен салу тереңдігі — 70 м дейін, пневмосоққымен – 100 м дейін.

• Жербеткі және жерасты суларының қалыптасу механизмдерін және олардың радионуклидті ластану көздерін анықтау, атмосфералық жауын-шашындар мен судың изотоптық талдауын изотоптық гидрология әдісін қолданумен жүргізу. Әдіс стабильных судағы ¹⁸О/²Н тұрақты изотоптарының қатынастарын LGR 912-0008 лазерлік изотоптық талдаушыны пайдалана отыра анықтауға негізделген.